Over verwachtingsmodellen

Als je zinnige dingen wil vertellen over je energiegebruik, moet je je gebruik kunnen vergelijken. Dit kan op twee manieren: je kan jouw huis vergelijken met andere, gelijkaardige huizen; of je kan jouw huidig energiegebruik vergelijken met het energiegebruik uit je verleden. Om die laatste vergelijking kwalitatief te kunnen doen maakt EnergieID gebruik van verwachtingsmodellen, en daar kun je veel van leren:

  • Je kan zien welk effect je inspanningen hebben.
  • Je kan de impact van een defecte installatie detecteren.
  • Je kan een prognose maken over je verbruik of productie.

 

Klimaatgebonden?

Bij de verwachtingsmodellen maken we een onderscheid tussen een klimaatgebonden en een niet-klimaatgebonden model. Klimaatgebonden betekent dat je energieverbruik of -productie afhankelijk is van het klimaat: de hoeveelheid aardgas die je aanwendt om je huis te verwarmen is gebonden aan de buitentemperatuur, de hoeveelheid elektriciteit die je zonnepanelen opwekken is gebonden aan de sterkte van de invallende zon. Je waterverbruik bijvoorbeeld is niet klimaatgebonden: toiletten spoelen altijd evenveel door, ongeacht hoe warm het buiten is.

Het niet-klimaatgebonden verwachtingsmodel van EnergieID is zeer eenvoudig: we vergelijken je maandverbruiken van dit jaar met die van het jaar voordien.

Het klimaatgebonden verwachtingsmodel is al wat minder eenvoudig: om dat op te stellen moeten we de relatie tussen de klimaatgegevens en de energiegegevens wiskundig uitdrukken, door middel van een lineaire regressie.

 

Waarom een niet-klimaatgebonden model foute conclusies kan opleveren

Hieronder zie je het cumulatieve overzichtsrapport van het gasverbruik van Peter voor het jaar 2014 (klik hier voor meer informatie over dit type rapport). De blauwe lijn is het werkelijk verbruik, de gele lijn is het verwachte verbruik.

cumulatief rapport - niet klimaatgebonden
Vermits Peter gekozen heeft voor een niet-klimaatgebonden verwachtingsmodel, is de verwachting hetzelfde als het verbruik van het jaar voordien, 2013 dus. Peter heeft in 2014 24% minder gas verbruikt vergeleken met 2013, hij is daar trots op. Is dat terecht? Is Peters condensatieketel plots 20% efficiënter geworden?
2014 was een extreem warm jaar en 2013 had één van de strengste winters van de afgelopen jaren, dat moeten we mee in rekening nemen. Het klimaatmodel van EnergieID houdt rekening met het weer van 2013, en projecteert die gegevens op het weer van 2014, dan krijg je dit:

cumulatief rapport - klimaatgebonden
Uit dit rapport blijkt dat Peter, gezien de situatie, zelf geen besparing gerealiseerd heeft, integendeel. Dat is de rol van een klimaatgebonden model in een notendop: de invloed van het klimaat wegnemen, zodat we conclusies kunnen trekken over de dingen waar we wél controle over hebben.

 

Opbouw van een verwachtingsmodel 

Om een klimaatgebonden verwachtingsmodel op te stellen, bepalen we de wiskundige relatie tussen een klimaatparameter, zonneschijnduur bijvoorbeeld, en de daaraan gebonden energetische parameter: de opbrengst van zonnepanelen. Als je voor een installatie die gegevens maand per maand op een grafiek zet, zie je dat daar een duidelijke lijn in zit: meer zon zorgt voor meer energie.

 

verwachtingsmodel zonnepanelen

 

De wiskundige vergelijking van die lijn staat ons toe andere waarden voor de zonneschijn, die van het jaar erop bijvoorbeeld, in te vullen, en zo de verwachte opbrengst te berekenen.

 

De zelfde methode kunnen we toepassen om de relatie tussen de buitentemperatuur en de verwarmingsvraag te berekenen. Als maat voor de buitentemperatuur gebruiken we graaddagen (zie kader). Het model dat we dan verkrijgen noemen we de Energetische Handtekening van een een gebouw.

Graaddagen zijn een maat voor de hoeveelheid koude over een periode. Ze worden berekend aan de hand van de gemiddelde temperatuur per dag, en kunnen daarna samengeteld worden om een beeld te krijgen van hoe koud een bepaalde periode was. Zomermaanden in België tellen minder dan 60 graaddagen, wintermaanden gaan van 200 à 300 graaddagen voor een zachte winter tot soms 500 graaddagen in zeer strenge winters.

 

Energetische handtekening met basislast

In de meeste huizen is het aardgasverbruik niet louter klimaatgebonden. Een gedeelte van het gas wordt ook gebruikt voor sanitair warm water, en soms ook om te koken. Dit deel varieert meestal niet veel van maand tot maand, en noemen we daarom de basislast. Als basislast nemen we het gemiddelde gasverbruik van de zomermaanden, wanneer er geen verwarmingsvraag is.

 

Energetische handtekening met basislast

 

Energetische handtekeningen vergelijken

Hieronder zie je twee energetische handtekeningen. De donkerblauwe is die van het geselecteerde jaar, de lichtblauwe is die van het jaar voordien: de referentie.

 

vergelijking tussen twee energetische handtekeningen

 

Door de hellingsgraad van de twee handtekeningen te vergelijken, kunnen we zien dat het gebouw dit jaar meer gas verbruikt dan vorig jaar, bij een zelfde buitentemperatuur.

 

Voor vragen over de rapporten en verwachtingsmodellen van EnergieID kan je terecht bij jan@energieid.be